25 Þubat 1907 tarihinde, bugün Bulgaristan sýnýrlarý içindeki Gümülcine kazasý Eðridere köyünde doðdu, 2 Nisan 1948 tarihinde Bulgaristan sýnýrýnda öldürüldü.

Babasý piyade yüzbaþýsý Ali Sabahattin Bey'in görev yerlerinin sýk sýk deðiþmesi dolayýsiyle, ilköðrenimini Ýstanbul, Çanakkale ve Edremit'in çeþitli okullarýnda tamamlamýþtýr (1921) Edremit'e göçtüklerinde bölge Yunan iþgalinde olduðu için emekli olan babasý aylýðýný alamamýþ ve aile çok zor günler geçirmiþtir. Ýlkokulu bitirdikten sonra parasýz yatýlý olarak Balýkesir Öðretmen Okulu'na giren Sabahattin Ali, beþ yýl burada okumuþ, daha sonra Ýstanbul Öðretmen Okulu'nda mezun olmuþtur (1926). Bir yýl kadar Yozgat'ta ilkokul öðretmenliði yapmýþ, Millî Eðitim Bakanlýðý'nýn açtýðý sýnavý kazanarak Almanya'ya giderek iki yýl orada okumuþtur (1928 - 1930). Almanya’da Postdam ve Berlin’de öðrenim gördü. Yurda döndükten sonra Aydýn ve Konya ortaokullarýnda Almanca öðretmenk Devlet Konservatuvarý’nda dramaturgluk yaptý.

1931 yýlýnda bölücü propaganda yaptýðý ihbarý üzerine üç ay tutuklu kaldý, kovuþturma sonunda aklandý.

Konya'da bulunduðu sýrada, bir arkadaþ toplantýsýnda Atatürk'ü yeren bir þiir okuduðu iddiasýyla tutuklanmýþ (1932), bir yýla mahkum olarak Konya ve Sinop cezaevlerinde yatmýþ, Cumhuriyetin onuncu yýldönümü dolayýsýyla çýkarýlan af yasasýyla özgürlüðüne kavuþmuþtur (1933).

Sabahattin Ali de Sinop Cezaevinde tutuklu olarak kaldýðý sürede Aldýrma Gönül isimli þiirini burada yazmýþtýr. Bu þiir daha sonra Edip Akbayram tarafýndan þarký olarak seslendirilmiþtir.

Aldýrma Gönül
Baþýn öne eðilmesin
Aldýrma gönül, aldýrma
Aðladýðýn duyulmasýn,
Aldýrma gönül, aldýrma

Dýþarýda deli dalgalar
Gelip duvarlarý yalar;
Seni bu sesler oyalar,
Aldýrma gönül, aldýrma

Görmesen bile denizi,
Yukarýya çevir gözü:
Deniz gibidir gökyüzü;
Aldýrma gönül, aldýrma

Dertlerin kalkýnca þaha
Bir sitem yolla Allah'a
Görecek günler var daha;
Aldýrma gönül, aldýrma

Kurþun ata ata biter
Yollar gide gide biter;
Ceza yata yata biter;
Aldýrma gönül, aldýrma.

Cezaevinden çýktýktan sonra Ankara'ya giden Sabahattin Ali Millî Eðitim Bakanlýðý'na baþvurarak yeniden göreve alýnmasýný istemiþtir. Dönemin bakaný Hikmet Bayur'un "eski düþüncelerinden vazgeçtiðini ispat etmesini" istemesi üzerine Varlýk dergisinde "Benim Aþkým" adlý þiirini yayýmlayarak (15 Ocak 1934) Atatürk'e baðlýlýðýný göstermeye çalýþmýþtýr. Ayný yýl Bakanlýk Neþriyat Müdürlüðü'ne alýnmýþ, Ankara II. Ortaokul'da öðretmenlik yapmýþtýr.

16 Mayýs 1935 günü Aliye Haným ile evlenmiþ, 1936'da askere alýnmýþ, 1937 Eylülünde kýzý Filiz Ali (Prof. Dr.) dünyaya gelmiþtir. Yedek Subay olarak askerliðini Eskiþehir'de tamamlamýþ, 10 Aralýk 1938 de Musiki Muallim Mektebi'nde Türkçe öðretmeni olarak göreve baþlamýþtýr. 1940 yýlýnda tekrar askere alýnmýþ, askerliðini yaptýktan sonra Ankara Devlet Konservatuarý'nda Almanca öðretmenliði yapmýþtýr (1941 - 1945).

"Ýçimizdeki Þeytan" romaný milliyetçi kesimde büyük tepki toplamýþtýr. Nihal Atsýz'ýn hakkýnda yazdýðý hakaret dolu bir yazýya karþýlýk dava açmýþ, dava sýrasýnda çok sýkýntý çekmiþtir. 1944 yýlýnda mahkemeyi kazanmasýna raðmen tepkilerden kurtulamamýþtýr. Olaylý duruþmalar sonunda bakanlýkça görevinden alýnmýþ, Ýstanbul'a giderek gazetecilik yapmaya baþlamýþtýr (1945). Ancak fýkra yazdýðý La Turquie ve Yeni Dünya gazeteleri, iktidarýn kýþkýrtmasýyla meydana gelen Tan olaylarý sýrasýnda tahrip edilince iþsiz kalmýþ, Aziz Nesin ve Rýfat Ilgaz'la Marko Paþa, Malum Paþa, Merhum Paþa, Öküz Paþa gibi siyasal mizah dergilerini çýkarmýþtýr (1946 - 1947).

Sait faik, Orhan veli, Sabahattin Ali

Ancak, bu gazeteler tek parti iktidarýnýn baskýlarýyla karþýlaþmýþ, kapatýlmýþ, yazýlar hakkýnda kovuþturmalar açýlmýþtýr. Sabahattin Ali dergilerde çýkan yazýlarýndan dolayý üç ay hapis yatmýþ, karþýlaþtýðý baskýlardan bunalmýþtýr. Ali Baba dergisinde yayýmladýðý "Ne Zor Þeymiþ" baþlýklý yazýda, içinde bulunduðu durumu þöyle anlatmaktadýr: "Çalmadan, çýrpmadan bize ekmeðimizi verenleri aç, bizi giydirenleri donsuz býrakmadan yaþamak istemek bu kadar güç, bu kadar mihnetli, hatta bu kadar tehlikeli mi olmalý idi".

Bir baþka dava nedeni ile 1948'de Paþakapýsý cezaevinde üç ay yatmýþtýr. Çýktýktan sonra zor günler geçirmeye baþlamýþ, iþsiz kalýp, yazacak yer bulamamýþtýr. Yurt dýþýna gidebilmek için pasaport almak istemiþ, alamamýþtýr. Yasal yollardan yurt dýþýna çýkma olanaðý da bulamayýnca Bulgaristan'a kaçmaya karar vermiþ, Ali Ertekin adlý kaçakçýlýk yapan birisi tarafýndan Bulgaristan sýnýrýnda öldürülmüþtür (2 Nisan 1948). Sabahattin Ali'yi öldürdüðünü itiraf eden Ali Ertekin, dört yýla hüküm giymiþ; ayný yýl çýkan aftan yararlanarak serbest kalmýþtýr.

Bulgaristan’ýn Eðridere (Ardino) kentinde, Sabahattin Ali’nin 100. doðum yýlý kutlandý. 31 Mart 2007 günü gerçekleþen toplantýya, baþta Bulgaristan Yazarlar Birliði Baþkaný olmak üzere Sofya ve Bulgaristan’ýn çeþitli kentlerinden Türk ve Bulgar yazarlar, þairler, okurlar ve Sabahattin Ali’nin kýzý Prof. Dr. Filiz Ali katýldý. Bütün eserleri 1950’li yýllardan beri Bulgaristan’daki tüm okullarda okutulduðundan, Sabahattin Ali bu ülkede çok tanýnan bir yazardýr.

Türk edebiyatýnýn önde gelen isimlerinden hikâyeci, þair, gazeteci Sabahattin Ali'nin kýzý Prof. Dr Filiz Ali'dir.

 

Hýfzý Topuz,
Baþýn Öne Eðilmesin/Sabahattin Ali’nin Romaný,
Remzi Kitabevi,
2006,
264 s.

 

 

---

Yazarlýðý:
Sabahattin Ali yazý yaþamýna þiirle baþlamýþ, hece vezniyle yazdýðý ve halk þiirinin açýk izleri görülen bu ürünlerini Balýkesir'de çýkan ve Orhan Þaik Gökyay tarafýndan yönetilen Çaðlayan dergisinde yayýmlamýþtýr (1926). Servet-i Fünun, Güneþ, Hayat, Meþale gibi dergilerde de yazan (1926 - 1928) Sabahattin Ali, bu arada öykü de yazmaya baþlamýþ, ilk öyküsü "Bir Orman Hikayesi" Resimli Ay'da yayýmlanmýþtýr (30 Eylül 1930).

Toplumsal eðilimli bu öyküyü Nazým Hikmet, þu sözlerle okurlara sunmuþtur: "Bu yazý bizde örneðine az tesadüf edilen cinsten bir eserdir. Köylü ruhiyatýnýn bütün muhafazekâr ve ileri taraflarýný, iptidaî sermaye terakümünü yapan sermayedarlýðýn inkiþaf yolunda köylülüðü nasýl daðýttýðýný ve en nihayet, tabiatýn deniz kadar muazzam bir unsuru olan ormanýn muðlak, ihtiraslý hayatýný, kýmýldanýþlarýn zeki bir aydýnlýk içinde görüyoruz".

Sabahattin Ali, af yasasýndan yararlanarak hapisten çýktýktan sonra, özellikle Varlýk dergisinde yayýmladýðý "Kanal", "Kýrlangýçlar", "Arap Hayri", "Pazarcý", "Kaðný" (1934 - 1936) gibi öyküleriyle dikkati çekmiþtir. Sabahattin Ali Anadolu insanýna yaklaþýmýyla edebiyata yeni bir boyut kazandýrmýþtýr. Ezilen insanlarýn acýlarýný, sömürülmelerini dile getirmiþ, aydýnlar ve kentlilerin Anadolu insanýna karþý takýndýklarý küçümseyici tavrý eleþtirmiþtir.

1937'de yayýnlanan Kuyucaklý Yusuf romaný, gerçekçi Türk romanýnýn en özgün örneklerinden biridir.

Sabahattin Ali'nin halk þiirinden esinlenerek yazýlmýþ þiirlerini içeren Daðlar ve Rüzgâr (1934) adlý kitabý yazýn çevrelerinde ilgi uyandýrmýþ, örneðin Yaþar Nabi, Hakimiyeti Milliye'de þu övücü satýrlarý yazmýþtýr: "Bu kitabýn mümeyyiz vasfý halk edebiyatý tarzýnda bir deneme teþkil etmesidir. Sabahattin Ali'nin tecrübeli muvaffak neticeler vermiþ. Ve bize, þiirleri doðrudan doðruya bir halk þairi elinden çýkmamýþ olduklarýný hissetirmekle beraber, o tanýdýðýmýz ve sevdiðimiz samimi edayý tattýrabiliyor. Komplike imajlardan kaçýnýlmýþ olmasý, bu þiirlere büyük bir sadelik vermiþ.

Ancak, Sabahattin Ali, bu kitabýndan sonra þiirle ilgilenmemiþ, sadece öykü ve roman yazmýþtýr. 'Leylim Ley', 'Aldýrma Gönül' gibi halk dilinden yararlanarak yazdýðý þiirler herkes tarafýndan bilinir.

Sabahattin Ali, Varlýk'ta Esirler adlý üç perdelik bir oyunda tefrika etmiþ (1936), ancak bu türü de bir daha denememiþtir.

---

ÞÝÝRLERÝ:
Daðlar ve Rüzgâr (1934)
Deðirmen Daðlar ve Rüzgâr (1965)
Daðlar ve Rüzgâr, Kurbaðalarýn Serenadý, Öteki þiirler (1988) tüm þiirleri

ROMAN:
Kuyucakli Yusuf (1837-1988)
Ýçimizdeki þeytan (1940-1982)
Kürk Mantolu Madonna (1943-1988)

ÖYKÜ:
Deðirmen (1935)
Kaðný (1936-1983)
Ses (1927-1972)
Yeni Dünya (1943-1982)
Sýrça Köþk (1980)

OYUN:
Esirler (1966)

BESTELENEN ÞÝÝRLERÝ
Daðlar, Sezen Aksu - Daðlardýr Daðlar
Hapishane Þarkýsý - 3, Ahmet Kaya - Geçmiyor Günler
Hapishane Þarkýsý - 5, Edip Akbayram - Aldýrma Gönül
Kara Yazý, Ahmet Kaya - Kara Yazý
Kýz Kaçýran, Ahmet Kaya - Kýzkaçýran
Leylim Ley, Zülfü Livaneli - Leylim Ley

Þair, Deneme Yazarý, Yayýncý. Þair kimliðiyle bir yandan büyük projesini, "Opera" adlý epik þiirini sürdürürken bir yandan lirik þiirler ve deneysel metinler yazýyor. Denemeci kimliðiyle Türkiye'nin ve dünyanýn kültür ortamýyla hesaplaþýyor; kendi öðrenme, kurcalama merakýnýn sonuçlarýný okurlarýyla paylaþýyor; içinde bulunduðumuz ortamda bir insanýn bir hayat projesi olmasýnýn, bu projeyi sürdürmesinin koþullarý üzerinde düþünüyor. Yayýncý kimliði ile 1970'den bu yana Türkiye'nin kültür ortamýnda bir þeyleri deðiþtiriyor; Türkçe kitap raflarýndaki gedikleri kapatmaya çalýþýyor. Yazdýklarý ve yaptýklarýyla kimileri için yol gösterici bir ýþýk oldu, devam etme, kendi yolunu arama gücü verdi. Öte yandan, büyük sermayenin (Yapý Kredi Bankasý) emrine girdiði; Kendi "eküri" sini yeteneðe bakmadan gözettiði; çok þey bilme çabasý içinde bir þey yapamaz hale geldiði; çok kitap yayýnladýðý; Hava Kuvvetleri Komutaný Muhsin Batur'un oðlu olduðu için eleþtirildi.

Yaþamöyküsü
28 Haziran 1952’de Eskiþehir'de doðdu. Çocukluðu Eskiþehir ve Napoli’de, ilkgençlik yýllarý Ýstanbul ve Ankara’da geçti. 1973’de gittiði Paris’te dört yýlý aþkýn bir süre yaþadýktan sonra Ankara’ya döndü. Askerliðini Çankýrý’da yaptý. 1983’de Ýstanbul’a yerleþti.

Batur, Çaðdaþ Kent dergisini 1982’de çýkardý, ilk sayýsýyla birlikte dergi sýkýyönetim tarafýndan yasaklandý. 1983’de Avrupa Ülkeler Ansiklopedisi’ni, 1984’de Ýslâm Ülkeleri’ni yayýna hazýrladý, Ýstanbul’dan Göreme’ye Kültür Mirasýmýz eklerini Milliyet için yönetti. 1987-88 arasý Þehir dergisini çýkaran ekibin baþýnda yeraldý. 1990 sonrasý þehir monografilerine yöneldi: Ýstanbul için Þehrengiz ile baþlayan dizide Ankara, Ankara ile Üç Ýzmir’in çatýlarýný oluþturdu. Tarih Vakfý’nýn Ýstanbul Ansiklopedisi’ne ve Ýstanbul dergisine katkýda bulundu. Yeryüzü Sûretleri, Bir Beyoðlu Fotoromaný, Demir Yol sergilerinin sunumlarýný üstlendi. Ýstanbul ile ilgili metinleri, Fransa’da Omnibus’un Ýstanbul kolektifinde yeraldý, Ara Güler’le birlikte Fata Morgana’da Ýstanbul des Djinns’i imzaladý. Paristanbul, Türk Edebiyatýnda Paris, çiftdil yayýmlanan Okyanusa Bakan Bir Odada Üç Türk Yazar seyyah-yazar deneyimlerini aktardýðý öteki kolektif yayýnlardan birkaçý. Bunlara, 2001-2002 döneminde hazýrladýðý, çift dil yayýmlanan iki oylumlu antolojisini eklemek gerekir: Avrupa Güneþinin Doðduðu Yere Yolculuk ve Beþ Kýtada Türk Seyyahlarý.

Ýlk yazýsý 1970'de, ilk kitaplarý 1973'te yayýmlandý.

Milli Eðitim Bakanlýðý Yayýn Dairesi Baþkanlýðýný (1979-1980), Milliyet'in kültür servisi ve yan yayýnlar yöneticiliðini (1983-1984), Milliyet Büyük Ansiklopedi'nin (1986) ve Dönemli Yayýncýlýk'ýn genel yayýn yönetmenliðini (1987-1988) yaptý; 1988'den beri Yapý Kredi Yayýnlarý'nda çalýþýyor. Yazý, Oluþum, MEB, Tan, Gergedan, Þehir, Sanat Dünyamýz, Kitap-lýk, Cogito, Arredemento Dekorasyon, Fol gibi dergilerin hazýrlanýþýnda sorumluluklar üstlendi; Remzi Kitabevi'nin (1990-1993), TRT'deki "Okudukça" programýnýn (1994-1999) yayýn danýþmanlýðýný yaptý;

Açýk Radyo'nun kuruluþuna katkýda bulundu ve "Þifa, Þifre, Deþifre" programýný gerçekleþtirdi; UNESCO'nun "Göreme'den Ýstanbul'a kültür mirasýmýz" kampanyasýný (1984) yönetti, Cumhuriyet, Milliyet, Dünya, Aydýnlýk gazetelerinde, Yeni Gündem, P-Eki, Express, 2000'e Doðru dergilerinde 1978-1998 arasý düzenli haftalýk yazýlar yazdý; yurtdýþýndaki çeþitli dergilerde ürünleri yayýmlandý: Poesia, Il Ebbro Quaterno, Letters Internationales, Quarterly West, Tabaccaria, Podium, Kelk, Connaissance des Arts, Talismen, Didale.

Þiirleriyle Cemal Süreya, Altýn Portakal, Sibilla Aleramo ödüllerini, denemeleriyle TDK ödülünü kazandý.

Kitaplarýndan Opera üzerine Ahmet Oktay'ýn kitabý Ýsrafil'in Sûru ve bir sempozyumun bildirilerini biraraya getiren "Opera Odaðýnda Enis Batur Þiiri", yapýtlarý üzerine yazýlmýþ yazýlardan bir seçmeyi derleyen "Otuz Kuþ Bakýþý", Hatice Aynur'un hazýrladýðý "Enis Batur Bibliyografyasý 1970-1995" ve Cem Akaþ'ýn "Belkienisbatur" adlý eserleri hakkýndaki baþlýca kaynaklardýr.

Batur, 1998-1999 akademik yýlýndan 2002-2003 eðitim ve öðretim yýlýna dek Galatasaray Üniversitesi'nde ders verdi.

Eserleri

1. Þiir
Papirüs, Mürekkep, Tüy: Seçme Þiirler 1973-2002 (YKY: 2002, ISBN 975-080-420-1)

1.1. Lirik Þiirler
Tuðralar: Lirik Þiirler 1973-1984 (1985 / Üçüncü basým: Remzi Kitabevi: 1993, ISBN 975-14-0424-X)
Periþey (1992 / Üçüncü basým: Altýkýrkbeþ Yayýn, 1998)
Kanat Hareketleri: Lirik Þiirler 1993-1999 (Altýkýrkbeþ Yayýn: 2000)
Darb ve Mesel -Arka Þiirler (Altýkýrkbeþ Yayýn: 1995)

1.2. Dramatik Þiirler
Doðu - Batý Dîvaný (YKY: 1997, ISBN 975-363-654-7)
Aðýrlaþtýrýcý SebeplerDîvaný (Altýkýrkbeþ Yayýn: 2003)

1.3. Yazý Þiirler
Nil (1975 / Dördüncü basým: Altýkýrkbeþ Yayýn: 1998)
Ýblise Göre Ýncil (1979 / Dördüncü basým: Altýkýrkbeþ Yayýn: 2001)
Kandil (1981 / Dördüncü basým: Altýkýrkbeþ Yayýn: 2001)
Sarnýç (1985 / Dördüncü basým: Altýkýrkbeþ Yayýn: 1996)
Koma Provalarý (Altýkýrkbeþ Yayýn: 1990)
Sütte Ne Çok Kan (Altýkýrkbeþ Yayýn: 1998)
Opera 1 - 4004 (Altýkýrkbeþ Yayýn: 1996)
Abdal Düþü: Düzyazý Þiirler 1998-2002 (Altýkýrkbeþ Yayýn: 2003, ISBN 975-8467-73-5)

1.4. Deneysel Metinler
Ondört+X+4 deneysel metin (Tipografik yorum: Savaþ Çekiç) (C Yayýnlarý: 1994)

1.5. Þiir Alýþtýrmalarý
Taþrada Ölüm Dirim Hazýrlýklarý (Oðlak Yayýnlarý: 1995)
Not: Ayrýca, Yazýlar ve Tuðralar Þiirler 1973-1987 (B/F/S Yayýnlarý: 1987).

2. Düzyazý
2.1. Yazýnsal / Eleþtirel Denemeler
Þiir ve Ýdeoloji (1979 / Ýkinci basým: Mitos Yayýncýlýk: 1992)
Yazýnýn Ucu Yazýnsal Denemeler 1976-1993 (YKY:1993, ISBN 975-363-221-5)
E/Babil Yazýlarý (YKY: 1995, ISBN 975-363-389-0)
Seyrûsefer Defteri (YKY: 1997, ISBN 975-363-470-6)
Aciz Çað, Faltaþlarý (YKY: 1998, ISBN 975-363-815-9)
Smokinli Berduþ: Þiir Yazýlarý 1974-2000 (YKY: 2001, ISBN 975-08-0234-9)
Patates (Sel Yayýncýlýk: 2003, ISBN 975-570-199-7

2.2. Özel Ansiklopedi
Kediler Krallara Bakabilir (1990 / Üçüncü basým: Sel Yayýncýlýk: 2002, ISBN 975-570-0157-5)
Gönderen: Enis Batur (1991 / Ýkinci basým: Sel Yayýncýlýk: 2000, ISBN 975-570-104-4)
Kýrkpare (1993 / Ýkinci basým: Sel Yayýncýlýk: 2001, ISBN 975-570-125-7)
Su, Tüyün Üzerinde Bekler (1999 / Fevkalâde geniþletilmiþ 2. Baský: Sel Yayýncýlýk: 2003, ISBN 975-570-074-9)
Kurþunkalem Portreler (1999 / Ýkinci basým: Sel Yayýncýlýk: 2000, ISBN 975-570-092-7)
Yazboz ( Sel Yayýncýlýk: 2001, ISBN 975-570-115-X)

2.3. Günebakan Yazýlar / Söyleþiler
Günebakan I: Alternatif: Aydýn (Ark Yayýnlarý: 1995, ISBN 975-7260-11-8)
Günebakan II: Saatsiz Maarif Takvimi (Ark Yayýnlarý: 1995, ISBN 975-7260-12-6)
Söz'lük (Düzlem Yayýnlarý: 1992)
Türkiye'nin Üçlemi (Papirüs Yayýnevi: 1998, ISBN 975-6999-40-3)

2.4. Baþkalaþýmlar
Baþkalaþýmlar I-X (1992 / Ýkinci basým: YKY: 2000, ISBN 975-363-054-9)
Baþkalaþýmlar XI-XX (YKY: 2000, ISBN 975-08-0243-8)

2.5. "Ýçbükeyler": Gezi, Günlük
Yolcu (Ýyi Þeyler Yayýncýlýk: 1996, ISBN 975-563-048-1)
Ýki Deniz Arasý Siyah Topraklar ve Kesif ve ¿ (1996, 1997 / Geniþletilmiþ Ýkinci Basým: YKY: 2002, ISBN 975-363-618-0)
Issýz Dönme Dolap (YKY: 1998, ISBN 975-363-817-5)
Amerika Büyük Bir Þaka, Sevgili Frank, Ama Ona Ne Kadar Gülebiliriz? New York Seyahatý (YKY: 1999, ISBN 975-08-0184-9)
Kum Saatýndan Harfler: Sokulgan Okur Ýçin Ýçbükeyler (YKY: 2001, ISBN 975-08-0293-4)
Þehren'is (Literatür Yayýncýlýk: 2002, ISBN 975-843-167-6)
Baþka Yollar (YKY: 2002, ISBN 975-080-462-7)
Bekçi (Oðlak Yayýnlarý: 2003, ISBN 975-329-407-7)
Mazruf ( Okuyanus: 2004, ISBN 975-8420-86-0)
PARÝS, ecekent (YKY: 2003, ISBN 975-08-0687-5)

2.6. "Yapýlmýþ Kitaplar"
Bu Kalem Bukalemun (1986 / Ýkinci basým: YKY: 1997, ISBN 975-363-693-8)
Bu Kalem Melûn ( YKY: 1997, ISBN 975-363-694-6)
bu kalem un(ufak) ( Okuyanus: 2004, ISBN 975-8420-92-5)

2.7. "Roman Denemeleri"
Acý Bilgi: Fugue Sanatý Üzerine Bir Roman Denemesi ( YKY: 2000, ISBN 975-08-0213-6)
Elma: Örgü Teknikleri Üzerine Bir Roman Denemesi ( Sel Yayýncýlýk: 2001, ISBN 975-570-144-3)
Bir Varmýþ Bir Okmuþ: Sözümona Düzmece bir Wilhelm Tell Hikâyesi ( Sel Yayýncýlýk: 2002, ISBN 975-570-179-6)
Kravat ( Sel Yayýncýlýk: 2003, ISBN 975-570-188-5)

2.8. Sanat Kitaplarý
Fatma Tülin / Bir (Ýki) Sergi Öncesinden Tablolar (Sel Yayýncýlýk: 1999, ISBN 975-578-08-1)
Ýlhan Berk / Maðara Ressamý, Sapkýn Nakkaþ, Nâmahrem Kalem (YKY: 2000, ISBN 975-08-0004-4)
Defter (Selçuk Demirel ile birlikte) (YKY: 2001, ISBN 975-08-0289-6)
Ýmgeleri Kim Dinler? (YKY: 2004, ISBN 975-08-0753-7)

3. Antoloji
Kara Mizah Antolojisi (Hil Yayýn: 1987)
Modern Dünya Edebiyatý Antolojisi (Dönemli Yayýncýlýk: 1988)
Gütenberg Gökadasýna Gezi (YKY: 1992, ISBN 975-363-070-0)
Unutulmuþ Þiirler Antolojisi (YKY: 1994)
Modernizmin Serüveni: Bir "Temel Metinler" Seçkisi 1840-1990 (YKY: 1997, ISBN 975-363-632-6)
Râbia Hâtun: "Tuhaf Bir Kýyâmet" + 41 Þiir (YKY: 2000, ISBN 975-08-251-9)
Sel Yayýncýlýk / Geceyarýsý Kitaplarý Dizisi
Sahici Trenler Ýçin Oyuncak Kitap (YKY: 2003, ISBN 975-08-0694-8)

4. Þehrengiz
Ýstanbul Ýçin Þehrengiz (YKY: 1994, ISBN 975-363-005-0)
Üç Ýzmir (YKY: 1994, ISBN 975-363-107-3)
Ankara Ankara (YKY: 1994 , ISBN 975-363-230-4)

Eserlerinden Örnekler

TILSIM ve TRAJEDÝ

Bir ucunda Trajedi vardý bu kalemin,
Týlsým öteki ucunda. Uyuduðumda kim
uyanýyordu içimde, hangimiz sürdürüyordu
gündüþlerini, hangi yüzüm kanýyordu,
neden bir ucu seçip sivriltiyordum da
köreliyordu o an öteki uçtaki güdülerim,
kalemin bir ucunda Trajedi, Týlsým
benden yanaydý: Nereye çevirirsem çevireyim
öfke doðuruyordu hüzün doðuruyordu öfke:
Ýki ucunda kalemin
ebabil kuþlarý taþ topluyordu.
Gelecek ardýmda kalmýþ bir melek:
Defterim dolmuþ, bir tek hece taþým için
karasýz bir beyit oyalýyor þimdi beni.
Köprüler, dehlizler ve tünellerden geçtim,
oðullarým daðýnýk bir baþkaldýrý kavmi,
kýzlarým sonsuza ayarlý birer arayýþ tohumu,
bu kadýný sevmiþtim: Koptu gitti dünyamdan,
sönmüþ fer. Bu kadýný da: doyamadýðým.
Bir de onu: Yanýbaþýmda fýrtýna gibi yaþayan,
tül gibi ölen. Yalnýzým artýk, nasýl yalnýz
yaþamýþsam gamlý bir þahinken.
Defterlerim dolu: Yaklaþtým, eriþemedim
Sancýnýn ortasýnda, huzur kutbuna teðet,
varacaðým noktaya doðru ilerlerken
ondan uzaklaþtým belki de. Yandý caným
biricik olaný kendime ayýrýrken,
gün geldi içimde biriken aðu
çekti benden dýþýmda biriken uyumu:
Karanlýk, sinsi, delici bir çaðda
kýrdým tek tek elimdeki kelimeleri.
Herþey geçti sonra, ben kaldým --
bir de bende bana direnen doðrular
ve yanlýþlar: Hassas terazi, dik merdiven,
birkaç bozuk kum saatý, dilini unuttuðum
bir pusulayla gecelerimi paylaþtýðým
o tuhaf hayvanlar: Akrep ve örümcek,
semender ve þahin ve ebabil kuþlarý
taþ topluyorlardý. Doðaya baktýkça
içimde dinlenen tufan insana baktýkça
kabardý; seyrek ve acemiydi kaçýþlarým,
yüzümü döndüm nerede yakýcý bir hal
görsem, duydum aðýzdan kaçýrýlmýþ
bir heceyi bile, bir tuzak kazýp
içinde salývermek için mutlak bir av
bekledim.
Böyle baþladý ve sürdüydü önümdeki katýþýksýz
yokuþ: Sandým ve inandýrdým belki,
gönlümü ve aklýmý daðlamamýþ hiçbir iþarete
oysa inanmadým. Hazýrdým her an
kurduðum çadýrý söküp yolcu çýkmaya,
kaldým burada: Ýðne ve að, ipek ve masal,
sis ve köpük arasý yazdým öykümü defterden
deftere: Aradým bulamadým altýn anlamý,
ama farkettim altýndaki anlamý -- uyanýp
kan içinde bir gece, sivrilttim öteki ucu
iyice
Etrafýmdaki nesneler cansýz mý, kýpýrtý
dolu: Dokunsam kendi dillerine çevirecekler
bende bildiklerini: Bu saatý ben durdurtmuþtum,
ben çýkartmýþtým bu yüzüðü, bile bile kýrdýðým
fanus ile bir baþkasýnýn kýrdýðý fanusu neden
içiçe geçirmiþtim? Ýþte masam, kurutma kaðýdým,
çocukluðumdan bu yana bana eþlik eden bir çift
kemik zar. Ýþte duvardaki ölü resimler,
yerdeki bu boz halý, baþucumda yataðýmýn
opalin bir lamba ve siyah deri kaplý derin
defterler: Dokunuyorum ve dile geliyor
yýldan yýla bu odaya sinen saf korku
Biraz daha arýnmýþ ýþýk gerek bana,
biraz daha koyu bir mürekkep,
biraz daha felç sað elim ve parmaklarý için,
biraz daha zaman ve bu zamandan geçmek:
Birkaç soluk boyu belki, belki birkaç çað için
biraz daha cüret
ve korku,
Týlsým ve Trajedi gerek.

küçük Ýskender mahlasýyla tanýnan Derman Ýskender Över, 28 Mayýs 1964 yýlýnda Ýstanbul'da dünyaya geldi. Kabataþ Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra Ý.Ü. Cerrahpaþa Týp Fakültesi'ne girdi ve beþ yýl eðitim gördü. Kendi arzusuyla býraktýðý týp eðitimini takiben Ý.Ü. Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'ne de üç yýl kadar devam etti. Aðýr basan sanat hayatý onu akademik ortamdan kopartarak edebiyat ve sinemaya sürükledi.

'Marjinal þair' olarak tanýnmaya baþlamasý 1985 yýlýdýr. Günümüze deðin bunca yýllýk süreye onlarca þiir ve özgür metin, bir günlük, üç roman, iki özel derleme, bir inceleme, bir antoloji olmak üzere birçok kitap sýðdýrdý. Kimi Avrupa ülkelerinde çýkan antolojilerde þiirleri basýldý. Kanada'da yayýmlanan Descant adlý edebiyat dergisinin Türkiye özel sayýsýnda, ABD'de ise Murat Nemet Nejat'ýn 'eda' kavramýnda yoðunlaþtýðý Türk þairlerinden çeviri antolojisinde kendine yer buldu. 2000 yýlýnda Ýtalya'da düzenlenen Avrupalý Genç Þairler Yarýþmasý'nda (La Giovane Poesia D'europa Nel 1999) ilk ona girdi ve bu þairlerle birlikte kitaplaþtýrýldý. Yine ayný yýl içersinde uzun zamandýr sinema dalýndaki jürisinde de yer aldýðý Orhon Murat Arýburnu Ödülleri'nde 'Bir Çift Siyah Deri Eldiven' adlý þiir kitabýyla birincilik alarak ödüllendirildi. Ýzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Fotoðraf Bölümü master öðrencilerine 'Postmodernizmin Görsel Malzemeye Etkisi' üzerine bir seminer verdi. 2001 yýlýnda Almanya'da, 2002'de de Hollanda'nýn çeþitli þehirlerindeki etkinliklerde konuþmacý olarak ve þiir performanslarýyla yeraldý. 2003 yýlýnda Berlin'de düzenlenen Ýlk Türkiyeli Eþcinseller Kongresi'nde bu konudaki dekleresini okudu. 2004'te Newyork'ta ve Kuzey Carolania'da üniversitelerde konuþma yaptý ve tek kiþilik okuma gecelerine konuk oldu. Ayrýca Türkiye'de farklý üniversitelerde ve liselerde panellere, workshop'lara katýldý. 2005 ODTÜ Bahar Þenliði'nde ODTÜ Genç Yazarlar Topluluðu için bir açýkhava söyleþisine konuk olarak katýldý. Bir dönem seslendirme, senaristlik, radyo programcýlýðý, þiir matineleri de yapan küçük Ýskender, içlerinde 'Aðýr Roman' ve 'O Þimdi Asker'in de bulunduðu beþ filmde de oyuncu olarak rol aldý. Halen Varýk, Adam Sanat, Yasak Meyve, Kaçak Yayýn adlý dergiler aðýrlýklý olmak üzere yazmaya ve kitaplaþmýþ eserlerini yayýmlamaya devam etmektedir.

Kitap listesi

Þiir
* Gözlerim Sýðmýyor Yüzüme (1988 / Adam Yayýnlarý)
* Erotika (1991 / Adam Yayýnlarý)
* Yirmi5April (1994 / YKY)
* Periler Ölürken Özür Diler (1994 / Gendaþ)
* Suzidilara (1996 / Adam Yayýnlarý)
* Güzel Annemin Hayal Gücü (Tek Baskýlýk Kitap) (1996 / Hera Þiir Kitaplýðý)
* Ciddiye Alýndýðým Kara Parçalarý (1997 / YKY)
* Papaðana Silah Çekme! (1998 / Om Yayýnlarý)
* Alp Krizi (Tek Baskýlýk Kitap) (1999 / Çalýntý Yayýnlarý)
* Gözyaþlarým Nal Sesleri (1999 / Adam Yayýnlarý)
* Bir Çift Siyah Deri Eldiven (2000 / Adam Yayýnlarý)
* Ýpucu Býrakma Sanatý (2000 / Om Yayýnlarý)
* Bahname (2000 / Om Yayýnlarý)
* Klarnet (2001 / Om Yayýnlarý)
* Kahramanlar Ölü Doðar (2001 / Om Yayýnlarý)
* Çürük Et Deposu (2001 / Adam Yayýnlarý)
* Bir Nedeni Yok Yalnýzca Öptüm (2002 / Om Yayýnlarý)
* Eski Kral Deposu (2002 / Adam Yayýnlarý)
* Siyah Beyaz Denizatlarý (Toplu Þiirler I) (2003 / Gendaþ)
* Barudî (Kürtçe Çeviri) (2003 / Piya)
* Dicle ile Fýrat (2004 / Gendaþ)
* Bir Daha Bana Benzeme Angel! (2004 / Varlýk)

Serbest Metinler
* Dedem Beni Korkuttu Hikâyeleri (1992 / Parantez)
* Ýkizler Burcu Hikâyeleri (1993 / Parantez)
* 666 (1994 / Gendaþ)
* The Kýrmýzý Baþlýklý Ýstasyon Þefi (1996 / Parantez)
* Belden Aþaðý Aþk Hikâyeleri (1996 / Parantez)
* Pop H'art (1997 / Ýnkýlâp)
* Balýk Burcu Hikâyeleri (2000 / Parantez)
* Made In Hell (2001 / Ýnkýlâp)
* Insectisid (2002 / Stüdyo Ýmge)
* Necronomicon / Ölüm Kitabý (2004 / Turuncu Medya)
* Burç Hikayeleri (2005 / Sel Yayýncýlýk)

Romanlar
* Flu'es (1998 / Parantez)
* Cehenneme Gitme Yöntemleri (1999 / Parantez)
* Zatülcenp (2000 / Ýnkýlâp)

Özel Derlemeler
* Kanlý Laðým Fareleri'den küçük Ýskender'e (2001 / Stüdyo Ýmge)
* Aþk Þiirleri Kolonisi (2004 / Everest)

Ýnceleme / Eleþtiri
* Þiirli Deðnek (1995 / YKY)
* Eflatun Sufleler (2002 / Gendaþ)
* Rimbaud'ya Akýl Notlarý (2004 / Alkým)

Günce
* Cangüncem (1996 / Gendaþ)

Türkçü düþünür M.Emin Yurdakul Ýstanbul'da doðdu. Babasý Salih Reis, Anasý Emine Katundur. Mütevazý bir ailenin çocuðudur. "Saray Mektebi" adlý sýbyan okulundan sonra, Beþiktaþ Askeri Rüþtiyesine girdi. Siyasal Bilgiler Fakültesine girmiþse de bitirmeden ayrýlmýþ, Babiali Sadaret Kalemine katip olara iþe baþladý. 1893'te Rüsmüat Evrak Müdürü oldu. Bu arada, Selanik'te "Asýr, gazetesinde" "Cenge Doðru" þiiri yayýnlanýr. Bu þiir kendisine büyük ün kazandýrýr.

Daha sonra Erzurum'da, Hicaz'da Sivas'ta valilik yaptý. Ýstifa ederek Ýstanbul'a geldi.

Arkadaþlarýyla "Türk Yurdu" Dergisini çýkardý. Ve 1912 yýlýnda Türk Ocaðýný kurdu. Ocaðýn ilk kurucu genel baþkaný oldu. Bilahare Erzurum valiliðine getirildi. Musul'dan milletvekili seçildi. Milli Mücadeleye katýldý. Ankara'ya geldi. Þarkikarahisar, Urfa, Ýstanbul Milletvekillerinde bulundu, Milli Þair Unvaný verildi. Ocak 1944'te Ýstanbul'da öldü.

Hasretinden Prangalar Eskittim adlý tek þiir kitabýyla çok geniþ bir okur kitlesine ulaþan Ahmed Arif  Ahmed Arif 21 Nisan 1927’de Diyarbakýr’da doðdu, ayný kentte yaptýðý ortaöðreniminden sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coðrafya Fakültesi Felsefe Bölümü’ne girdi.

1950’den sonra siyasi görüþleri nedeniyle sýk sýk tutuklanýp uzun süreler cezaevinde yattýðý için öðrenimi yarým kaldý. Ankara gazetelerinde teknik sekreterlik, düzeltmenlik gibi iþlerde çalýþtý. 1948-1954 arasýnda Yeryüzü, Beraber, Seçilmiþ Hikayeler, Yeni Ufuklar, Kaynak dergilerinde yayýmlandýðý þiirlerden sonra uzun bir suskunluk dönemine girdi. Ýçinde 19 þiir bulunan Hasretinden Prangalar Eskittim 1968’de yayýmlandý ve þiir kitaplarýndan görülmedik bir baský sayýsýna ulaþtý.

Ahmed Arif ilk þiirini Garip þiirinin baskýn olduðu dönemde yayýmladýðý halde bu akýmdan etkilenmedi. Nazým Hikmet’in açtýðý yolda kendine özgü bir þiir oluþturdu.

Ahmet Arif 2 Haziran 1991'de Ankara’da öldü.

Cumhuriyet dönemi þairlerinden Dýranas, 1909 yýlýnda Sinop'un Salý köyünde dünyaya geldi. Ortaöðrenimini Ankara Erkek Lisesi'nde tamamladý. Lisedeki edebiyat öðretmenleri Faruk Nafiz Çamlýbel ve Ahmet Hamdi Tanpýnar, þiir sevgisinin geliþmesinde etkili oldular.  Ankara Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde çalýþtý (1930-1935). Ankara Hukuk Fakültesi'ne iki yýl devam ettikten sonra Ýstanbul'a gitti, Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'ne girdi ve burayý bitirdi. Bu arada Güzel Sanatlar Akademisi'nde kütüphane memurluðu yaptý. Dolmabahçe Resim ve Heykel Müzesi resim yardýmcýlýðýnda bulundu.

1938'de Ankara'ya döndü ve CHP Genel Merkezi'nde Halkevleri Kültür ve Sanat Yayýnlarý'ný yönetti. Aðrý dolaylarýnda askerlik görevini yaptýktan sonra, Ankara'da Çocuk Esirgeme Kurumu Yayýn Müdürü, Kurum Baþkaný (1957-1960), daha sonra Ýþ Bankasý Yönetim Kurulu üyesi oldu. Devlet Tiyatrosu Edebî Kurul Baþkanlýðý, Anadolu Ajansý Yönetim Kurulu üyeliði yaptý. Politikaya atýlarak Zafer gazetesinde yazýlar yazdý. Birkaç kez DP'den milletvekili adayý olduysa da seçilemedi. Yayýmlanan ilk þiiri, "Ankara Lisesi’nden Muhip Atalay" imzasýyla Milli Mecmua'da çýkan "Bir Kadýna" adlý þiirdir (15 Eylül 1926).

Hece þiirinin son kuþaðý denilebilecek þairler arasýnda Ahmet Muhip Dýranas, çaðcýl Batý þiirine (Baudelaire, Verlaine) en yakýn, kendinden bir iki kuþak sonrasý þairler üzerinde, az sayýda þiirle bile olsa, uzun süre etkili olan bir þairdir. O da hocasý Tanpýnar gibi az yazmýþ, seyrek yayýmlamýþ, þiirlerini þiire baþladýktan nerdeyse elli yýl sonra (1974) kitaplaþtýrmýþtýr. Gerek Fransýz þiiri, gerekse kendinden önceki kuþaktan ustalarý Ahmet Haþim ve Ahmet Hamdi Tanpýnar'dan aldýðý etkileri sanatýna yedirerek özgün bir þiire ulaþmýþtýr. Hece ölçüsü sýnýrlarýnda kalarak ama durak ve vurgu yerlerini deðiþtirerek gelenekselde çaðdaþlýðý yakalayan, çaðrýþým gücü yüksek, yurdu, insaný ve doðasý ile barýþýk, alýþýlmadýk deyiþ örgüsüyle unutulmaz þiirler yazdý. Þiirlerinde aþk, tabiat, ölüm, hatýralar, sýð olmayan bir anlatýmla ve düþündürücü boyutlar içinde verilmiþtir.

Ahmet Muhip Dýranas, 21 Haziran 1980 yýlýnda Ankara’da öldü.

FAHRÝYE ABLA
Hava keskin bir kömür kokusuyla dolar,
Kapanýrdý daha gün batmadan kapýlar.
Bu, afyon ruhu gibi baygýn mahalleden,
Hayalimde tek çizgi bir sen kalmýþsýn, sen!
Hülyasýndaki geniþ aydýnlýða gülen
Gözlerin, diþlerin ve ak pak gerdanýnla
Ne güzel komþumuzdun sen, Fahriye Abla!

Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi,
Sarmaþýklarla balkonu örtük bir evdi;
Güneþin batmasýna yakýn saatlerde
Yýkanýrdý gölgesi kuytu bir derede.
Yaz, kýþ yeþil bir saksý ýtýr pencerede;
Bahçende akasyalar açardý baharla.
Ne þirin komþumuzdun sen, Fahriye Abla!

Önce upuzun, sonra kesik saçýn vardý;
Tenin buðdaysý, boyun bir baþak kadardý.
Ýçini gýcýklardý bütün erkeklerin
Altýn bileziklerle dolu bileklerin.
Açýlýrdý rüzgârda kýsa eteklerin;
Açýk saçýk þarkýlar söylerdin en fazla.
Ne çapkýn komþumuzdun sen, Fahriye Abla!

Gönül verdin derlerdi o delikanlýya,
En sonunda varmýþsýn bir Erzincanlýya.
Bilmem þimdi hâlâ bu ilk kocanda mýsýn,
Hâlâ daðlarý karlý Erzincan’da mýsýn?
Býrak, geçmiþ günleri gönlüm hatýrlasýn;
Hâtýrada kalan þey deðiþmez zamanla,
Ne vefalý komþumuzdun sen, Fahriye Abla!

1441'de Herat'ta doðdu. Babasý Timur'un meliklerinden Sultan Ebu Said'in veziri Kiçkine Bahþi idi. Ali Þir Nevai'nin ilk eðitimini babasý verdi. Daha sonraki eðitimine Horasan ve Semerkant'ta devam etti. Sultan Hüseyin Baykara ile okul arkadaþý idi. Hatta okurken aralarýnda kim devlet idaresine geçerse diðerini unutmamak üzere sözleþmiþlerdi.

Sultan Hüseyin Baykara, Herat'ta yönetimin baþýna geçince sözleþtikleri gibi Ali Þir Nevai'yi aradý. Onun Semerkant'ta olduðunu öðrendi ve Maveraünnehir Meliki Ahmet Mirza'ya bir mektup yazarak Ali Þir Nevai'yi kendisine göndermesini istedi. Ali Þir Nevai, Ahmet Mirza'nin adamlarý tarafýndan Herat'a götürüldü. Sultan Baykara onu önce mühürdar yaptý daha sonra vezirlik görevine tayin etti.

Görevi sýrasýnda bol bol kitap okumak, ilim çevreleriyle sohbet etmek ve araþtýrma yapmak imkaný bulan Ali Þir Nevai, bir süre sonra yaptýðý iþten sýkýlmaya baþladý. Ýstifasýný Hüseyin Baykara'ya sunduysa da kabul edilmedi. Aksine Esterabad Valiliði'ne tayin edildi. Ali Þir Nevai, valilik görevinde fazla durmadý ve 1490 yýlýnda ayrýldý.

Valilik görevinden ayrýldýktan sonra bilim ve sanat konularýnda yoðunlaþan Ali Þir Nevai, 1501 yýlýnda doðduðu þehir olan Herat'ta vefat etti.

Þiirlerini Türkçe ve Farsça yazan Ali Þir Nevai, Arapçayý da çok iyi öðrenmiþti. Meþhur ilim adamlarýndan Molla Cami, onun þiir arkadaþlarýndandýr. Kaþgarlý Mahmut'tan sonra Türk diline en büyük hizmet eden kiþi olarak tanýnan Ali Þir Nevai, Muhakemet-ül Lügateyn adlý kitabýnda Türkçe ile Farsça'yý karþýlaþtýrarak pek çok yerde Türkçe’nin üstünlüðünü savunmuþtur. Nevai, bu kitabýný Türkçe’yi býrakarak eserlerini Farsça verenlere ithafen yazmýþtýr. Ali Þir Nevai, Türkçe yazdýðý þiirlerinde Nevai, Farsça yazdýðý þiirlerinde ise Fani mahlaslarýný kullanmýþtýr.

Ali Þir Nevai'nin dördü Türkçe, biri de Farsça olmak üzere beþ ayrý divaný vardýr. Türkçe divanlarýnýn genel adý Hazain-ül Maani'dir. Türkçe divanlarýný, Garaibü’s-Saðir, Nevadir-üþ Þebab, Bedayi-ül Vasat ve Fevaidü’l- Kiber adlarý altýnda yazmýþtýr.

Beþ mesnevisinden meydana gelen Hamse'si ile Türk edebiyatýnda ilk hamse yazan Ali Þir Nevai’nin divanlarýndan hariç 18 ayrý eseri daha vardýr.

24 Aralýk 1867'de Ýstanbul'da doðan Tevfik Fikret'in asýl adý Mehmet Tevfik'tir. Çocuk yaþta annesinin ölümü, onu hayatý boyunca etkiledi. Ortaöðrenimini önce Mahmudiye Rüþtiyesi'nde, sonra da Galatasaray Sultanisinde yaptý. Burada Recaizade Ekrem'in öðrencisi oldu. Duygulu kiþiliði onu genç yaþlarda þiire yöneltti. 1888'de Galatasaray'ý bitirdikten sonra Hariciye Nezareti Ýstiþare Odasý'nda (Dýþiþleri Bakanlýðý Enformasyon Dairesi), kâtip olarak göreve baþladý. Yeterince çalýþmadan para aldýðý gerekçesiyle buradan ayrýldý.

Daha sonra tekrar çeþitli memurluklarda bulundu. Ek iþ olarak Ticaret Mekteb-i Alisi'nde hat ve Fransýzca öðretmenliði yaptý. 1891'de Mirsad Dergisi'nin açtýðý þiir yarýþmasýnda birinciliði kazanýnca, edebiyat çevrelerinin dikkatini üstüne çekti. 1892'de Galatasaray Sultanisi'nin ilk bölümüne Türkçe öðretmeni atandý. 1894'te Hüseyin Kâzým Kadri ve Ali Ekrem Bolayýr'la birlikte Malûmat Dergisi'ni çýkartmaya baþladý. 1895'te hükümetin bütçede kýsýntý yapma gerekçesiyle memur maaþlarýnýn yüzde onunu kesmesine tepki olarak Galatasaray'daki görevinden istifa etti ve inzivaya çekildi.

1896'da, eski öðretmeni Recaizade Ekrem'in aracýlýðýyla Servet-i Fünun Dergisi'nin yazý iþleri yönetmenliðine getirildi. Ayný yýl Robert Koleji'ne Türkçe öðretmeni olarak tayin edildi. Sultan Abdülhamid yönetimine muhalif olan Batýcýlar, muhalefetlerinde uzun süre baþarý saðlayamayýnca bu durum onlarý toplumdan kaçýþ düþüncelerine sürükledi ve Tevfik Fikret’teki "inziva" düþüncesini daha da derinleþti. Bu düþünce, Servet-i Fünun yazarlarýnca da benimseniyordu.

Bir ara hepsi birlikte Yeni Zelanda'ya gitmeyi, daha sonra Hüseyin Kâzým'ýn Manisa'nýn bir köyündeki çiftliðine yerleþmeyi düþündüler. Ama Fikret'in "Yeþil Yurt" þiirinde de açýkça görülen bu sýla ütopyasý ve birlikte yaþama özlemi bir türlü gerçekleþmedi. Servet-i Fünuncular arasýnda görüþ ayrýlýklarý baþlamýþtý. Bazýlarý dergiden ayrýldýlar. Bir süre sonra Fikret de derginin sahibi ile anlaþamayarak yazý iþleri yönetmeliðini býraktý. Bütün zamanýný Robert Koleji'nde geçirmeye baþladý. 1901'de "inziva" düþüncesini gerçekleþtirmek amacýyla Rumelihisarý'nda Robert Koleji'nin yanýnda, planlarýný kendisinin çizdiði Aþiyan adlý evi yaptýrmaya baþladý.

Bugün Tevfik Fikret Müzesi olan Aþiyan, 1905'de tamamlandý. Fikret, eþi ve oðlu Haluk'la birlikte buraya yerleþti. Çok az insanla görüþüyordu. "Sis", "Sabah Olursa", "Bir Lahza-i Taahhur" bu dönemin ürünleridir. Bu arada babasýnýn, arkasýndan da, kýzkardeþinin hayatlarýný kaybetmesi onu çok etkiledi. Bu döneminde, özgürlük getireceðine inandýðý Ýttihat ve Terakki'yi destekliyordu. 1908'de de, II.Meþrutiyet'in ateþli savunucularý arasýna katýldý. Meþrutiyet'ten sonra "inziva"sýndan çýktý, eski arkadaþlarýyla barýþarak, Hüseyin Kâzým ve Hüseyin Cahid'le birlikte Tanin Gazetesi'ni kurdu. Ama, gazete Ýttihat ve Terakki'nin yayýn organý durumuna getirilmek istenince buna karþý çýkýp, Hüseyin Cahid'le kavga ederek oradan da ayrýldý.

Yeni yönetimin önerdiði maarif nazýrlýðý görevini de geri çevirdi. Bu göreve getirilen Abdurrahman Þeref’in çaðrýsýyla, Galatasaray Sultanisi'nin müdürü oldu ve bir süre önce yanmýþ olan okulun onarýmýný üstlendi. Bu arada, toplantý salonunu mescitin üstüne yaptýrdýðý gerekçesiyle aðýr eleþtirilere uðradý. O günlerde 31 Mart Olayý patlak verdi. Fikret, olayý protesto amacýyla önce kendini okulun kapýsýna zincirle baðlattý, ertesi gün de istifa etti. Ancak öðrencilerin ve maarif nazýrý Nail Bey'in ýsrarlarýyla tam yetkili olarak göreve döndü. Ama sekiz ay sonra, yeni maarif nazýrý Emrullah Efendi'yle anlaþamayarak bir daha dönmemek üzere Galatasaray'dan ayrýldý.

Darülmuallim ve Darülfünun'daki görevlerinden de istifa etti ve yeniden Aþiyan'a çekildi. Artýk, Ýttihat ve Terakki Ýktidarý'na da muhalif olmuþtu. 1912'de Meclis'in kapatýlmasý üzerine, bu olayý Meclis'in 1878'de kapatýlmasýna benzeterek "Doksan Beþe Doðru" þiirini yazdý. Bunu "Han-ý Yaðma", "Sancak- Þerif Huzurunda" gibi þiirler izledi. Ýttihat ve Terakki'nin fedailerince izlenmeye baþlandý. Modern pedagoji ilkelerine uygun bir okul açmak, yeni bir edebiyat dergisi çýkartmak gibi tasarýlarý olduysa da bunlarý gerçekleþtiremedi.

O günlerde, aðýr þeker hastalýðýna yakalanmýþ olduðu anlaþýldý. 1914'te kolu þiþtiði için bir ameliyat geçirdi. Tedaviye yanaþmamasý sonucunda hastalýðý iyice artarak ölümüne neden oldu. 19 Aðustos 1915'te Ýstanbul’da öldü.

Nef'i 1572 yýlýnda Hasankale'de doðdu. Þirvanlý bir aileden gelen Mehmed Beyin oðlu Nef'i, medrese eðitimi gördü. Çaðýnýn edebiyat geleneðine uygun olarak Ýran ve Arap edebiyatýný öðrendi. Özellikle Sadi ve Hafýz gibi eski Ýran þairlerini inceledi. Sultan Birinci Ahmed zamanýnda Ýstanbul'a geldi. Kýsa bir süre içinde edebiyat çevrelerinin ilgisini çekti. Özellikle Sultan Birinci Ahmed ve Sultan Dördüncü Murad tarafýndan tutuldu.

Ýstanbul ve Edirne'de görevlerde bulundu. Bir ara Nef'i'nin Sihamý Kaza adlý yergilerini okuyan Sultan Dördüncü Murad'ýn, Beþiktaþ sarayý yakýnlarýnda, yanýna yýldýrým düþmesi üzerine þair Edirne'ye sürüldü. Orada Muradiye mütevelliði ile görevlendirildi. Sonra baðýþlanarak Ýstanbul'a çaðrýldý. Cizye muhasebeciliði görevine getirildi. Bir süre sonra yerdiði Bayram Paþa tarafýndan, 1635'de boðdurularak denize atýldý. Divan edebiyatýnda kaside, gazel, rubai, kýta gibi deðiþik türlerde þiir yazan Nef'i'nin en çok kaside alanýnda baþarýlý olduðu söylenebilir.